Abstract
Banki spółdzielcze w Polsce odgrywają szczególną rolę – nie tylko jako instytucje finansowe, lecz jako podmioty działające na rzecz rozwoju lokalnego, zwiększające dostęp do usług finansowych i promujące aktywność społeczno-gospodarczą w małych ośrodkach. Artykuł przedstawia rolę przedsiębiorczości społecznej w działalności banków spółdzielczych w Polsce oraz jej znaczenie dla rozwoju lokalnego. Celem niniejszego artykułu jest analiza roli przedsiębiorczości społecznej w kontekście banków spółdzielczych oraz identyfikacja jej wpływu na rozwój lokalny. Banki spółdzielcze, dzięki lokalnemu zakorzenieniu, demokratycznemu zarządzaniui misji społecznej, wspierają mikroprzedsiębiorczość, rolnictwo, edukację finansową oraz przeciwdziałają wykluczeniu finansowemu, jednocześnie wykazując wysoką odporność na kryzysy gospodarcze. Stabilne ramy prawne i bliskie relacje z lokalnymi społecznościami wzmacniają ich funkcję jako instytucji stabilizujących regionalne rynki finansowe. W artykule krótko odniesiono te doświadczenia do sytuacji na Ukrainie, gdzie słabo rozwinięty sektor spółdzielczy podkreśla znaczenie polskiego modelu jako potencjalnego punktu odniesienia. Porównanie z sytuacją na Ukrainie uwidacznia, jak istotne dla trwałości sektora spółdzielczego są stabilne instytucje, nadzór oraz zaufanie społeczne. Polska reprezentuje model dojrzały i odporny, który przetrwał kolejne kryzysy i nadal pełni funkcję „instytucji kotwiczącej” w rozwoju lokalnym. Ukraina natomiast stoi przed wyzwaniem odbudowy sektora niemal od podstaw, co wymaga zarówno reform prawnych, jak i odbudowy kapitału społecznego. W tym kontekście polskie doświadczenia mogą stanowić wartościowy punkt odniesienia dla projektowania przyszłych rozwiązań instytucjonalnych.
References
Antoniuk, O. (2023), Problems and Prospects of Functioning of Credit Unions in Ukraine, Economy, Finances, Management, nr 1(63).
Golec M., (2018), Cooperative banks’ social responsibility: the lending activities of a group of cooperative banks in Poland, Forum Scientiae Oeconomia, Volume 6 (2018), No. 3, s. 45-50.
Berto I., Bouchard M.J., A. Zevi, (2020), Institutional and organizational trajectories insocial economy enterprises: Resilience, transformation and regeneration, Annals of Public and Cooperative Economics, 91(3), 351-357.
Idasz-Balina M., Balina R., Achsani N.A., Błaszczak I., Chrostowska- Juszczyk G., (2020), The Determinants of Cooperative Banks’ Community Service-Empirical Study from Poland.
Jurkowska, A. (2018). Uwarunkowania regulacyjne prowadzenia działalności przez banki spółdzielcze w Polsce. Bezpieczny Bank, 72(3), 54-86.
Kata R., (2015), Społeczna odpowiedzialność banków spółdzielczych w Polsce Stowarzyszenie ekonomistów rolnictwa i agrobiznesu, Roczniki naukowe – tom XV – zeszyt 2.
Kozak S., (2010), Zeszyty naukowe polityki europejskie, finanse i marketing Nr 4 (53), s. 252-260.
Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej (KPRES). Uchwała Rady Ministrów nr 164 z dnia 12 sierpnia 2014 r., s. 7-8.
Nastarowicz, E., (2017), Bankowość spółdzielcza – wyróżniki, misja, wartości, Warszawa: Centrum Prawa Bankowego i Informacji Sp. z o.o., s. 26-28
Słona A., (2018), Evolution of Cooperative Banking Sector in Poland and Financing Local Development, Olsztyn Economic Jurnal 2018, 13(2), s. 187-190.
Szczerba W., (2023), Działania CSR banków spółdzielczych w Polsce podczas pandemii Covid-19, National Security Studies, Volume 28, s. 73-75.
Uman, O., Makushok, O., Rybchak, O., (2015), Foreign experience of functioning financial institutions of cooperative type, Economic and Regional Studies, Volume 8, No. 4, s.119-127.
Ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze
https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DeOR1rsa6?utm_source=chatgpt.com, data odczytu 10.11.2025 r.
Antoniuk O. (2023), Problems and Prospects of Functioning of Credit Unions in Ukraine, Economy, Finances, Management, nr 1(63).
Golec M. (2018), Cooperative banks’ social responsibility: the lending activities of a group of cooperative banks in Poland, Forum Scientiae Oeconomia, vol. 6 (2018), No. 3, s. 45-50.
Berto I., Bouchard, M. J. and Zevi A. (2020), Institutional and organizational trajectories insocial economy enterprises: Resilience, transformation and regeneration, Annals of Public and Cooperative Economics, 91(3), 351-357.
Idasz-Balina M., Balina R., Achsani, N. A., Błaszczak I. and Chrostowska-Juszczyk G. (2020), The Determinants of Cooperative Banks’ Community Service-Empirical Study from Poland, Sustainability, 12(5), 1885. https://doi.org/10.3390/su12051885.
Jurkowska A. (2018), Uwarunkowania regulacyjne prowadzenia działalności przez banki spółdzielcze w Polsce, Bezpieczny Bank, 72(3), 54-86.
Kata R. (2015), Społeczna odpowiedzialność banków spółdzielczych w Polsce Stowarzyszenie ekonomistów rolnictwa i agrobiznesu, Roczniki naukowe, tom XV, zeszyt 2.
Kozak S. (2010), Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing. Stabilność i dochodowość banków spółdzielczych w Polsce w czasie kryzysu rynków finansowych, Nr 4 (53), s. 252-263.
Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą "Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej do 2030 roku. Ekonomia Solidarności Społecznej". ISAP. Internetowy System Aktów Prawnych, available at: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20140000811.
Nastarowicz E. (2017), Bankowość spółdzielcza – wyróżniki, misja, wartości, Centrum Prawa Bankowego i Informacji Sp. z o.o., Warszawa, s. 26-28.
Słona A. (2018), Evolution of Cooperative Banking Sector in Poland and Financing Local Development, Olsztyn Economic Jurnal, 13(2), s. 187-190.
Szczerba W. (2023), Działania CSR banków spółdzielczych w Polsce podczas pandemii Covid-19, National Security Studies, vol. 28, s. 73-75.
Uman O., Makushok O. and Rybchak O. (2015), Foreign experience of functioning financial institutions of cooperative type, Economic and Regional Studies, vol. 8, No. 4, s. 119-127.
Ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających. ISAP. Internetowy System Aktów Prawnych, available at: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20001191252.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. ISAP. Internetowy System Aktów Prawnych, available at: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19971400939.
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze. ISAP. Internetowy System Aktów Prawnych, available at: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19820300210.
ZPE. Zintegrowana Platforma Edukacyjna, https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DeOR1rsa6, data odczytu 10.11.2025 r.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

